Czasy rządów Stanisława Augusta Poniatowskiego to do wnętrza dziejach Warszawy pora kontynuacji rozwoju przestrzennego dodatkowo demograficznego miasta, które stało się widownią najważniejszych wydarzeń w środku czasie upadku I Rzeczypospolitej. W 1764 na rzecz poparcia elekcji Poniatowskiego w środku granice Rzeczypospolitej wkroczył tułów wojsk rosyjskich. Odtąd mało co bezustannie do 1795 wewnątrz stolicy stacjonował garnizon rosyjski.
7 września 1764, poniżej nielicznym udziale szlachty także zdecydowanym poparciu wojsk Katarzyny II (7 tysięcy żołnierzy) Stanisław Antoni Poniatowski został wybrany na króla Polski. 25 listopada 1764, arcybiskup gnieźnieński również prymas Polski Władysław Łubieński koronował go na króla Polski do wnętrza kolegiacie św. Jana do wnętrza Warszawie.
Powstały nowe jurydyki wzdłuż południowej części Nowego Światu. Na terenie zwierzyńca u stóp Zamku Ujazdowskiego powstał stoisko zwany Łazienką. W części środkowej pawilonu znajdowała się pokryta kopułą sala, przeznaczona na łaźnię, zaś wokół niej nieco pokoi. Sala-łaźnia wyłożona muszlami również kamykami symbolizowała grotę, której ściany zdobiły medaliony. Oryginalna platforma Łazienki wzbudzała zachwyty współczesnych. Ten właśnie kiosk rozbudował następnie Stanisław August, tworząc z niego uroczy pałac Łazienkowski. W 1765 utworzony został Teatr Narodowy (w budynku operalni wobec ul. Królewskiej), będący pierwszym polskim stałym teatrem zawodowym, poniekąd od chwili początku swego istnienia związanym z Wojciechem Bogusławskim.
1 czerwca 1765 Stanisław August ustanowił pierwszą Komisję Dobrego Porządku na rzecz Starej dodatkowo Nowej Warszawy, która zajęła się administracją miasta. Intelektualiści polscy również środowisko artystyczne dodatkowo literackie, gromadziło się na organizowanych wskroś króla tzw. "obiadach czwartkowych", które stanowiły maniera nieoficjalnej instytucji kulturalnej oraz znamiennie przyczyniły się do rozwoju literatury tamtego okresu. Spotkania te odbywały się częstokroć do wnętrza latach 1770-1777, zwyczajowo na Zamku Królewskim czy w środku Łazienkach.
W 1765 założono Szkołę Rycerską – uczelnię mającą wychowywać zasoby ludzkie cywilne plus wojskowe na rzecz reformowanego państwa. W ramach reform oświatowych, wewnątrz 1773 do wnętrza Warszawie powołano Komisję Edukacji Narodowej (KEN), będącą pierwszym ministerstwem oświaty publicznej w środku Polsce (oraz pierwszą tego typu instytucją do wnętrza Europie). W roku 1775 z inicjatywy KEN powstało ponadto Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych.
W 1770 wzniesiono wokół miasta wały, nazwane potem okopami Lubomirskiego. Miały one wzmocnić kontrolę sanitarno-policyjną wewnątrz obawie nim grasującą wewnątrz Polsce dżumą, na wskroś długie lata wyznaczając faktyczną granicę zabudowy miasta. Jednak właściwą przyczyną ich wzniesienia było zagrożenie atakiem ze strony konfederatów barskich, którzy zmagali się z wojskami Stanisława Augusta dodatkowo wspierającymi je wojskami rosyjskimi.
Po 1768 nastąpił w środku Warszawie spotęgowanie osadnictwa Żydów, którzy założyli dużą gminę na Pradze. W 1702 powstała też kolonia żydowska do wnętrza lewobrzeżnej części miasta tzw. Nowa Jerozolima, która w środku 1775 została zburzona (jej imię poniekąd przetrwała wewnątrz późniejszych Rogatkach Jerozolimskich także Alejach Jerozolimskich). Komunikacja pośród prawo- plus lewobrzeżną częścią Warszawy odbywała się promami, i zimą po lodzie. Dopiero do wnętrza 1776 poniżej ul. Bednarskiej wybudowano, likwidowany na zimę, most na łodziach. W połowie lat 80. XVIII wieku stało przedtem 2547 latarń wobec głównych ulicach, bramach także wobec prywatnych posesjach (przeważnie olejowe).
W latach 1788-1792 podjęto wewnątrz Warszawie ostatnią próbę naprawy Rzeczypospolitej. Polskie mieszczaństwo wymogło na obradującym sejmie, zwanym Wielkim, zupa ustępstwa na sprawa polskiego trzeciego stanu. Duże znaczenie do wnętrza przygotowaniu ustaw sejmowych miała wtedy Kuźnica Kołłątajowska. W 1789 Magistrat Warszawy zorganizował zlot przedstawicieli zamiast królewskich, który wystosował petycję do króla, przekazaną mu wewnątrz tzw. czarnej procesji. Uchwalone 18 kwietnia 1791 system prawny o miastach, wpisane do ksiąg Starej Warszawy 21 kwietnia (na pamiątkę tego wydarzenia obchodzone jest od momentu 1991 wolny dzień Warszawy) przekształciła Warszawę wewnątrz nowomodny medium miejski, scalony poniżej jednym zarządem, m.in. likwidując prywatne jurydyki wokół miasta.
Przyjęcie na wskroś Sejm Wielki reform wzmacniających państwo, i zwłaszcza Konstytucji 3 Maja, ściągnęło na państwo rosyjską interwencję wojskową. W dniu 24 marca 1794 rozpoczęło się insurekcja kościuszkowskie, ogłoszone uroczyście w środku Krakowie. 17 kwietnia 1794 wybuchła powstanie warszawska. Dużą rolę odegrał wewnątrz niej warszawski szewc Jan Kiliński. Decydujące znaczenie miała potyczka piechoty na Krakowskim Przedmieściu pierścień kościoła św. Krzyża i odparcie wskroś szczep warszawski uderzenia najsilniejszej kolumny wojsk rosyjskich krąg pałacu Saskiego. Pomimo zwycięstwa lewicy, wewnątrz Warszawie powstał władza o prawicowym charakterze – Rada Najwyższa Narodowa. Powszechny, szczery wkład warszawiaków w środku walkach zmusił wojska nieprzyjacielskie do odstąpienia od chwili oblężenia Warszawy. Do kapitulacji miasta doprowadziła zaledwie strata Kościuszki wobec Maciejowicami i rzeź Pragi dokonana 4 listopada 1794 na ludności cywilnej po jej zdobyciu wskroś Rosjan, dowodzonych na wskroś Aleksandra W. Suworowa. Urzędnicy carscy zlikwidowali szczątki urzędów centralnych, nakazali królowi podpisanie abdykacji również pozostawienie Warszawy. Miasto skapitulowało, i niedawny rozdział Polski sprawił, że Warszawa zniknęła z mapy Europy, stając się prowincjonalną siedzibą jednego z departamentów Prus Południowych (zabór pruski 1795-1807). Liczba ludności z przeszło 150 tys. w ciągu insurekcji kościuszkowskiej zmalała do 60 tys. W 1971 dokonano likwidacji jurydyk warszawskich, podporządkując wszystkie osady jednolitej władzy miejskiej. W 1792 Warszawa liczyła 115 tys. mieszkańców.