Informacje na kwestia siedlisk ludzkich, które mogły przekazać start miastu Warszawa są skąpe dodatkowo pochodzą zwłaszcza z danych archeologicznych. Nad Wisłą odkąd IX/X do XI w. istniał twierdza Stare Bródno. Oprócz niego wewnątrz granicach współczesnej Warszawy znajdował się ponadto twierdza Jazdów (od XII czyli XIII wieku) także osady Kamion (wedle dokumentu z 1065 wystawionego na rzecz klasztoru w środku Mogilnie, w dzisiejszych czasach Kamionek), Gocław (w 1155 właściwość biskupa płockiego) także Solec (od XII wieku przystań odbiorczy soli kamiennej, spławianej barkami z okolic Krakowa, kolonia targowa również przeprawa rzeczna). Pierwsza znana adnotacja piśmienna o dzisiejszej stolicy, będącą wtedy osadą rybacką oznacza to targową, pojawiła się wewnątrz roku 1251 do wnętrza akcie biskupa poznańskiego Boguchwała II[1] (do III rozbioru Polski powierzchnia utworzonego zanim 1252 archidiakonatu czerskiego, podlegał biskupstwu poznańskiemu). W kolejnym źródle z 23 czerwca 1262[2], pojawiła się też notka o grodzie, innymi słowy dworze w środku Jazdowie.
Do powstania Warszawy przyczynił się za pośrednictwem rozdział krawężnik Polski na wskroś Bolesława Krzywoustego. Miało to zażegnać walki o władzę pośród jego synami, pomimo tego doprowadziło do osłabienia kraju, który odkąd wschodu najeżdżali Litwini, docierając aż na Mazowsze. Z tego powodu przeszły trop handlowy, idący z Rusi do Bałtyku na wskroś tereny nadbużańskie, zaczął płynąć po bezpieczniejszej, lewej stronie Wisły. Krzyżował się w tym miejscu z lokalną przeprawą wśród Kamionem zaś Solcem, bronionym wskroś sąsiadujący Jazdów.
Wiosną 1262 wojska litewsko-ruskie poniżej wodzą Mendoga, po zdobyciu Płocka, obległy do wnętrza Jazdowie księcia mazowieckiego Siemowita I. W wyniku zdrady napastnicy zdobyli Ujazdów. W trakcie walk zginął Siemowit, tudzież jego syn, Konrad II, dostał się na 2 lata do niewoli litewskiej. Zdobycie podstępem także spalenie Jazdowa wewnątrz 1262 zakończyło miesiączkowanie jego świetności jak ośrodka handlowego dodatkowo zbrojnego, atoli nie zatrzymało owocnych kontaktów kupieckich. W odległości ok. 4 kilometrów na północ, powstała nowa przeprawa wskroś rzekę także odmienny twierdza książęcy (obecna Warszawa), założony wskroś księcia płockiego, zaś od momentu 1294 całego Mazowsza, Bolesława II mazowieckiego do wnętrza końcu XIII wieku. Stanął mężczyzna na miejscu obecnego Zamku Królewskiego. Jak podaje m.in. varsavianista Juliusz Wiktor Gomulicki, wybudowanie od chwili podstaw umocnionego grodu powinno się atoli przypisać bratu Bolesława II, Konradowi II plus datować na wcześniejsze lata 1283-1294[2].