Historia Warszawy

Getto warszawskie

Żydzi pojmani na wskroś SS wewnątrz trakcie powstania wewnątrz getcie warszawskim, 1943
Zniszczone na wskroś Niemców getto warszawskie w środku 1945, widok wewnątrz kierunku wschodnim

W październiku 1940 hitlerowcy zorganizowali wewnątrz Warszawie getto oficjalnie nazywane Żydowską Dzielnicą Mieszkaniową, w środku którym zamknięto ok. 410 000 Żydów. Na wynik przesiedleń z innych gett w tej chwili wartość ta przekroczyła 500 000 ludzi. Było to największe wyodrębnione zbiorowisko ludności żydowskiej nie ostatnim tchem na ziemiach okupowanej Polski, na odwrót też Europy będącej we władaniu nazistów. W wyniku ludobójczych warunków bytowania również głodu (w 1941 taksa żywnościowa na rzecz Żydów do wnętrza getcie wynosiła 183 kalorie, wewnątrz porównaniu do 2613 na rzecz Niemców[2]) do połowy 1942 zginęło do wnętrza zanim z okładem 100 000 Żydów[2]. W akcji likwidacyjnej rozpoczętej wewnątrz lecie 1942 RFN wywieźli 312 000 mieszkańców getta warszawskiego do obozu zagłady do wnętrza Treblince, gdzie zostali wymordowani.

Polskie suterena organizowało sukurs na rzecz warszawskich Żydów, zamkniętych do wnętrza getcie warszawskim. 15 października 1941 RFN wydali zarządzenie o karze śmierci na rzecz Żydów opuszczających getto plus na rzecz Polaków udzielających im pomocy.

19 kwietnia 1943 wybuchło zryw do wnętrza getcie warszawskim wywołane na wskroś żydowskie odziały ŻZW Pawła Frenkla również ŻOB-u Mordechaja Anielewicza, będące aktem desperacji wobec decyzji władz niemieckich o ostatecznej likwidacji ludności getta. Powstanie wybuchło, podczas gdy do wnętrza getcie pozostało uprzednio niewielu ludzi, mimo to kilkadziesiąt tysięcy jego mieszkańców zginęło na przestrzeni pacyfikacji. 8 maja wewnątrz otoczonym na wskroś Niemców schronie poniżej ul. Miłej 18 zginęła śmiercią samobójczą większość z dowództwa powstania.

Rozbite oddziały bojowników ŻOB oraz ŻZW, pozbawione przywództwa, prowadziły na własną rękę walkę wewnątrz ruinach, piwnicach plus kanałach wciąż wskroś parę tygodni. Pomocy walczącym Żydom udzielało polskie suterena również warszawiacy. Po stłumieniu oporu zbiorowość ludzka żydowska została w końcu wywieziona, natomiast ta rozmiary miasta, na której istniało getto, została słowo w słowo zrównana z ziemią. Nie pozostawiono w tym miejscu chociażby ruin domów.

Zobacz więcej wewnątrz osobnych artykułach: Powstanie wewnątrz getcie warszawskim, Getto warszawskie.